Doorgaan naar hoofdcontent

Posts

Half Elfje en Kwart voor Twaalf - over straatnamen die lezen als een klok

In Someren ligt een straat die Kwart voor Twaalf heet. Dat leest toch als een tijdsaanduiding? Toen ik het straatnaambordje zag, heb ik natuurlijk meteen uitgezocht hoe die straat aan zijn naam komt. Het begint allemaal met de aanleg van de Zuid-Willemsvaart in 1825. In het kanaal werden een aantal sluizen gebouwd. Bij Someren kwam sluis 11 en een eind verderop bij Someren-Eind kwam sluis 12. Toen er jaren later een ophaalbrug werd gebouwd halverwege de sluizen 11 en 12 noemde men dat natuurlijk de Half Twaalfse brug . De brug werd tijdens de Tweede Wereldoorlog tweemaal verwoest. In mei 1940 blies het Nederlandse leger de brug op, waarna de brug later dat jaar al weer werd hersteld. In september 1944 werd de brug opnieuw opgeblazen, maar nu door het Duitse leger. De brug werd ook daarna weer hersteld om vervolgens nog ruim zestig jaar dienst te kunnen doen. Op een gegeven moment bleek die Half Twaalfse brug toch niet meer aan de eisen van de tijd te voldoen. In 2008 werd iets verdero...
Recente posts

Naar wie of wat is mijn straat genoemd? - over de zoektocht naar (nog) onbekende straatnaamverhalen

Regelmatig krijg ik vragen zoals "Ik woon in de Huppeldepupstraat . Weet je naar wie of wat die straat genoemd is?" Misschien wel, maar zeer waarschijnlijk niet. We hebben in Nederland meer dan 200.000 straatnamen en je snapt dat ik daar ook niet alle verhalen bij weet. Maar ik kan je wel wat tips geven hoe je daar zelf achter kunt komen.  Met deze vragen probeer ik je te helpen om het antwoord op je straatnaamvraag te vinden: Heb je op het straatnaambord gekeken of er wellicht een regel onder de straatnaam staat? Soms wordt in dat onderschrift namelijk heel kort uitgelegd naar wie of wat de straatnaam genoemd is. "J.F. Huppeldepup, burgemeester van 1878-1903" bijvoorbeeld, of "Vogel uit de familie van de roofvogels". Als je niet in de buurt bent, kun je ook op Google Streetview kijken of de straatnaamborden een onderschrift hebben. En let op: het kan zo maar zijn dat een bord aan de ene kant van de straat geen verklarend onderschrift heeft, maar een ander...

Wiegel en Den Draaijer - over overledenen waar al een straat naar genoemd was

In Nederland worden straten meestal pas naar personen genoemd nadat ze zijn overleden. Maar er zijn natuurlijk altijd uitzonderingen. In 2025 overleden twee personen waar al ergens een straat naar genoemd is. Er zijn in het afgelopen jaar best weer wat grote namen overleden, zoals Dieuwertje Blok, Joost Prinsen, Leo Beenhakker, Loretta Schrijver, Jonnie Boer, Viola Holt, Ron Brandsteder, Manuëla Kemp, Gerard Cox en Joke Bruijs, Rob de Nijs, Frits Bolkestein, Harmen Siezen en Chiel Montagne. Maar ik heb nog geen straten kunnen vinden die naar één van hen genoemd waren. Die vond ik wel voor de volgende twee personen: Op 2 januari 2025 overleed Willem van Kooten, ook bekend onder zijn pseudoniem Joost den Draaijer. Hij was een radio-dj en ondernemer. Hij bedacht in de jaren zestig voor Radio Veronica de Top 40 en introduceerde nieuwe begrippen op de radio zoals palingsound, tipparade en gouwe ouwe. Bij het Hilversumse Media Park werd de Joost den Draaijerrotonde naar hem genoemd. Op 16 m...

Een rondje om de kerk - over plaatsen zonder Kerkstraat

Van alle straatnamen van Nederland is 'Kerkstraat' de populairste . Die straatnaam komt in 516 plaatsen voor. Je zou denken dat de meeste grote plaatsen welk een Kerkstraat hebben. En dus vroeg ik me af: wat is de grootste plaats van Nederland waar géén Kerkstraat te vinden is? De 'grootste plaats' definieer ik in dit geval als de woonplaats met de meeste straatnamen (en dus niet die met de meeste inwoners of het grootste oppervlak). In Nederland hebben achtereenvolgens Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Almere de meeste straatnamen, en deze steden hebben ook allemaal ergens een Kerkstraat . Ook in Eindhoven - de nummer zes op de ranglijst - ligt een Kerkstraat . Van de dertig grootste steden hebben verder ook Amersfoort, Arnhem, Maastricht, Haarlem, Enschede, Breda, Zwolle, Groningen, Den Bosch, Helmond, Nijmegen, Alkmaar, Hengelo, Deventer, Delft en Almelo allemaal een Kerkstraat . Maar de vraag is natuurlijk: welke plaatsen hebben géén Kerkstraat ? Uit de ran...

Kalix Berna, Palmpol en Han Stijkel - over de bijzondere namen van verzorgingsplaatsen

Langs de Nederlandse snelwegen liggen vele tientallen verzorgingsplaatsen met vaak bijzondere namen, zoals Hondsiep, Uilengoor, Swentibold en De Gagel. Meestal rijden we er gedachteloos aan voorbij, zonder te weten dat er achter die namen vaak een interessante geschiedenis schuilgaat. In mijn reeks artikelen voor Vemobin staat steeds de geschiedenis van één zo’n naam centraal. Eerst even kort iets over het woord verzorgingsplaats. Veel mensen hebben het gewoon over tankstations langs de snelweg, maar op die plekken zijn vaak ook winkels, restaurants, laadstations, parkeerterreinen en recreatiemogelijkheden. En dat alles bij elkaar heet dus officieel een verzorgingsplaats. Sterker nog: er zijn ook verzorgingsplaatsen zĂ³nder tankstation. Knorrestein Wie vanuit Utrecht over de A12 naar het westen rijdt, kan bij Zoetermeer nog snel even een pitstop maken bij verzorgingsplaats Knorrestein. Of moet ik het als Knorrestèn uitspreken? We zijn immers bijna bij Den Haag. De verzorgingsplaats is n...

Van Busbaan naar Beneden Rijkersloot - over alle gewijzigde straatnamen van 2024

Er wordt de laatste jaren veel gediscussieerd over straatnamen. Helden waar ooit een straat naar genoemd is vallen van hun voetstuk omdat ze in verband worden gebracht met slavernij, fout waren in de oorlog of andere misstanden hebben begaan. In dat soort discussies wordt vaak ook geroepen dat de vernoemde personen geen straatnaam verdienen en de straat dus hernoemd zou moeten worden. "Ze pakken ons onze straatnamen af!", roepen anderen dan weer. Maar gemeentes houden er helemaal niet van om straten een andere naam te geven. Ik krijg regelmatig de vraag hoeveel straatnamen er in Nederland worden gewijzigd. Voor het antwoord op die vraag heb ik me eens verdiept in alle straatnaamwijzigingen van 2024. Alle straatnamen van Nederland worden geregistreerd in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). In dat bestand worden ook de wijzigingen bijgehouden. Bert Hubert stuurde me een bestand met al deze wijzigingen in de BAG-database (waarvoor veel dank!). Dat bestand vormt de b...

Van Havenkant tot De Onrust - over de straatnamen van Moerdijk

De gemeente Moerdijk heeft ervoor gekozen om het dorp Moerdijk op te heffen om zo ruimte te maken voor de industrie. De 1.100 inwoners moeten verhuizen en de huizen worden gesloopt. De straatnamen van het dorp zullen daarmee ook verdwijnen. Een goede aanleiding om daar eens even in te duiken. Het dorp Moerdijk heeft 20 straten en 21 straatnamen. Ik leg verderop uit waar die extra naam vandaan komt. Maar het is alles bij elkaar behoorlijk overzichtelijk. Die namen geven samen een mooi inkijkje in de geschiedenis van het dorp: De oudste straten zijn de Steenweg en de Grintweg . De oudste bebouwing ontstond aan deze twee straten. De andere straten van het dorp zijn allemaal van na de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de oorlog is een aanzienlijk deel van het dorp verwoest, waaronder de kerk en een groot klooster. In 1952 werd op die plek de Kloosterstraat aangelegd. Visserij was lange tijd een belangrijke bron van inkomsten voor de inwoners. Eind jaren veertig bestond de vissersvloot nog uit ...